Man make fire

 Moet vuurwerk echt helemaal uit onze cultuur verdwijnen?

Ik zal het maar meteen bekennen: ik hou van vuur.
Niet op een pyromane manier, don't worry, maar wel op die oeroude, diep menselijke manier. Man make fire. Licht. Warmte. Iets wat knettert en beweegt en zegt: kijk, hier zijn we, we leven nog.

En ja, ik ben me perfect bewust van de nadelen van vuurwerk.
Ik heb het lijstje ook al duizend keer gehoord (en grotendeels onderschreven):

• dieren raken in paniek

• mensen met trauma’s voelen zich ellendig

• hulpdiensten draaien overuren

• illegaal knalvuurwerk is ronduit gevaarlijk

• ambulances, vingers, ogen… liever niet

Voor alle duidelijkheid: verboden vuurwerk moet verboden blijven. Punt. En idealiter gebeurt vuurwerk in een gecontroleerde omgeving, door mensen die weten wat ze doen, met veiligheidszones, noodplannen en iemand die “nee” mag zeggen als het mis dreigt te gaan.

Maar...

Is het daarom plots verboden om te zeggen dat vuurwerk ook… schoon kan zijn?

Het moment waarop iedereen weer acht wordt

Ik herken perfect wat in het artikel beschreven wordt. Hoe mensen op oudejaarsavond massaal richting Heizel of kaaien trekken. In dikke jassen. Met koude tenen. Kinderen die al een half uur op voorhand “ooooh” en “aaaah” oefenen, alsof het een generale repetitie is.

En dan gebeurt het: licht, kleur, geluid.
En ineens staan daar geen cynische volwassenen meer, maar collectief achtjarigen met open mond.

Even niets, alleen dat spektakelmoment boven je hoofd. En ja, daar mag je gerust een psycholoog bij halen die over dopamine begint, maar eigenlijk weten we dat al duizenden jaren: vuur doet iets met mensen.

Kampvuur, maar dan met budget

De uitspraak die mij het meest bijbleef: “Vuurwerk is een theatrale vorm van kampvuur.”

Zet mensen rond een kampvuur en ze worden vanzelf rustiger, socialer, zachter. Zet ze onder vuurwerk en ze worden… euforisch. Hetzelfde oerbrein, andere stand.

Ik herken dat ook bij mezelf. Geef mij een kampvuur, een barbecue of zelfs een gecontroleerde fontein van licht in de lucht en ik ben content. Niet omdat ik geweld of lawaai nodig heb, maar omdat het iets collectiefs heeft. Je kijkt samen. Je zwijgt samen. Je lacht samen. Zelfs met mensen die je vijf minuten geleden nog niet kende.

Ja, maar de dieren dan?

Volledig terecht punt.
Ik heb zelf huisdieren, en gelukkig hebben die geen last van nieuwjaarsgeknal. Dat maakt het voor mij makkelijker praten, dat besef ik. Voor wie een hond heeft die letterlijk onder de zetel kruipt of een kat die dagenlang van slag is, voelt vuurwerk niet magisch, maar ronduit wreed.

Daar zit voor mij de kern: rekening houden met elkaar, niet alles zomaar laten gebeuren omdat het altijd zo was. Maar tegelijk ook niet doen alsof elk vuurwerk per definitie barbaars is.

Veilig gevaar is ook iets

Het artikel heeft het over benign masochism: veilig gevaar. Dat herken ik.
Waarom gaan mensen in achtbanen (daar ben ik trouwens geen fan van, ik ben 'de rugzakbewaker')? Waarom eten we pikant? Waarom kijken we horrorfilms en verstoppen we ons half achter een kussen?

Omdat spanning, gevolgd door opluchting, plezant is.
Zolang het veilig is. Zolang iemand het kader bewaakt.

Daar loopt het vandaag vaak fout: te zwaar, te luid, te individueel, te weinig controle. En dan krijg je geen kampvuurgevoel, maar chaos.

Moet het dan echt helemaal weg?

Dat is waar mijn dubbel gevoel zit.
Ik begrijp de roep om verbod. Echt. Maar ergens vraag ik me ook af: moet iets wat mensen samenbrengt, verwondert en letterlijk licht brengt, volledig uit onze cultuur verdwijnen?

Misschien is het antwoord niet 'alles of niets', maar:

• minder privé, meer collectief

• minder knal, meer beeld

• minder ego, meer organisatie

• minder 'kijk eens wat ik kan', meer 'kijk eens wat we samen zien'

Vuurwerk hoeft geen oorlog te zijn. Het kan ook een afspraak zijn.

Mijn gedacht

Ik sta dus ergens in het midden. Met een klein vlammetje in mijn hoofd.
Verbied wat gevaarlijk is. Bescherm wie kwetsbaar is. Organiseer beter. Wees strenger. Absoluut.

Maar laat ons ook toe om te zeggen dat een hemel vol lichtjes en kleurtjes gewoon mooi kan zijn. En soms mag cultuur ook een beetje knallen, veilig, samen en met verstand.

Man make fire.

Maar liefst niet in zijn achtertuin met een illegale mortier.

Bron:
Van De Velde, L. (2025, December 30). Luid en gevaarlijk, maar we kunnen niet wegkijken. Wat is er nu toch zo leuk aan vuurwerk? De Standaard. https://www.standaard.be/binnenland/luid-en-gevaarlijk-maar-we-kunnen-niet-wegkijken.-wat-is-er-nu-toch-zo-leuk-aan-vuurwerk/120627897.html